Pożary baterii litowo-jonowych (Li-Ion) stały się jednym z największych wyzwań współczesnej ochrony przeciwpożarowej. Zasilają one niemal wszystko: od smartfonów i laptopów, przez hulajnogi elektryczne, elektronarzędzia i magazyny energii, aż po samochody elektryczne. Mimo że na co dzień są bezpieczne i niezwykle wydajne, uszkodzona lub niewłaściwie użytkowana bateria Li-Ion może zamienić się w niekontrolowany, gwałtowny pożar.
W sklepach i magazynach coraz częściej pojawiają się pytań: czym i jak bezpiecznie gasić baterie litowo-jonowe? Poniżej znajduje się kompendium wiedzy przygotowane dla klientów inaratunek.pl
Dlaczego pożar baterii Li-Ion jest tak groźny?
Głównym zagrożeniem przy awarii ogniwa litowo-jonowego jest zjawisko zwane ucieczką termiczną (thermal runaway). Jest to samonapędzająca się reakcja łańcuchowa, w której temperatura ogniwa w ułamku sekundy wzrasta do kilkuset stopni Celsjusza.
Samoistna produkcja tlenu: Podczas gwałtownego rozkładu chemicznego wewnątrz baterii wydziela się tlen oraz palne gazy. Oznacza to, że pożar ten nie potrzebuje tlenu z otoczenia, aby się palić.
Wysoka temperatura: Pożar pojedynczego ogniwa osiąga temperaturę od do nawet , co powoduje błyskawiczne zajmowanie się sąsiednich ogniw.
Emisja toksycznych gazów: W trakcie palenia wyzwalają się niezwykle trujące związki chemiczne, w tym fluorowodór (), tlenek węgla () oraz organiczne węglowodory.
Ryzyko ponownego zapłonu: Bateria, która wydaje się ugaszona, może ponownie rozgorzeć po kilku minutach, a nawet godzinach, jeśli wciąż pozostaje nagrzana.
Czym NIE gasić baterii litowo-jonowych?
Błędny wybór środka gaśniczego przy pożarze baterii Li-Ion może doprowadzić do katastrofy.
| Środek gaśniczy | Efekt na baterię Li-Ion | Ocena przydatności |
|---|---|---|
| Gaśnica proszkowa (ABC) | Proszek odcina dopływ tlenu zewnętrznego, ale nie chłodzi wnętrza ogniwa. Pożar wewnątrz baterii trwa nadal i natychmiast rozwija się po rozwianiu proszku. | Nieskuteczna |
| Gaśnica śniegowa () | Dwutlenek węgla działa bardzo krótko i ma zbyt małą pojemność cieplną, aby schłodzić rozgrzany rdzeń baterii. | Nieskuteczna |
| Mała ilość wody | Zmieszanie wody z uszkodzonym litowo-jonowym elektrolitem może wywołać gwałtowny wyrzut gazów i nasilenie reakcji. | Niebezpieczna |
Jak gasić baterie Li-Ion? Skuteczne metody i środki gaśnicze
Kluczem do ugaszenia pożaru baterii litowo-jonowej są dwa elementy: skuteczne schłodzenie ogniwa oraz izolacja cieplna i tlenowa.
1. Dedykowane gaśnice do baterii Li-Ion (środki na bazie wermikulitu / AVD)Na rynku dostępne są specjalistyczne gaśnice przeznaczone do gaszenia urządzeń z bateriami litowymi (np. gaśnice z dyszą wytwarzającą mgłę środka AVD - Aqueous Vermiculite Dispersion).
Jak działają: Związek AVD to zawiesina wody i minerału (wermikulitu). Po rozpyleniu woda natychmiast chłodzi ogniwo, a wermikulit tworzy na powierzchni szczelną, niepalną i ognioodporną powłokę, która izoluje ogień i zapobiega rozprzestrzenianiu się wysokiej temperatury.
Gdzie stosować: Mieszkania, serwisy elektroniki, biura, sklepy z hulajnogami, małe magazyny energii.
2. Bardzo duża ilość wody (chłodzenie masowe)Duża ilość wody jest skutecznym środkiem gaśniczym dla baterii Li-Ion, ale wyłącznie pod warunkiem stałego, ciągłego zalewania.
Merytoryka: Woda w tym przypadku nie służy do "duszenia" ognia, ale do odbierania ciepła z układu i zatrzymania procesu thermal runaway w sąsiednich ogniwach.
Uwaga: W warunkach domowych lub biurowych polewanie baterii małą ilością wody z kranu jest niebezpieczne. Ta metoda jest stosowana głównie przez Straż Pożarną przy pożarach pojazdów elektrycznych (zatapianie w kontenerach z wodą).
3. Płachty (koce) gaśnicze do baterii i pojazdów Specjalne płachty gaśnicze wykonane z włókien szklanych lub bazaltowych wytrzymują temperatury powyżej . Zastosowanie koca na płonącą hulajnogę, rower elektryczny czy samochód odcina dopływ tlenu do otoczenia, drastycznie zmniejsza dymienie i zapobiega rozprzestrzenianiu się ognia na sąsiednie obiekty.
Procedura postępowania w przypadku zapłonu baterii
Ewakuj się i wezwij Straż Pożarną (112): Dym z płonącej baterii jest silnie toksyczny. Jeden głęboki wdech może doprowadzić do poparzenia dróg oddechowych.
Odłącz ładowarkę od gniazdka (jeśli to bezpieczne): Nigdy nie dotykaj bezpośrednio płonącego urządzenia.
Użyj dedykowanej gaśnicy do baterii Li-Ion: Zachowaj bezpieczną odległość i kieruj strumień bezpośrednio na źródło ognia.
Schłodzenie i monitorowanie: Nawet po ugaszeniu widocznych płomieni urządzenie musisz obserwować przez dłuższy czas ze względu na ryzyko ponownego samorzutnego zapłonu.
Jak zapobiegać pożarom baterii w domu i firmie?
Używaj wyłącznie oryginalnych ładowarek i dedykowanych zasilaczy.
Nie ładuj urządzeń w nocy bez nadzoru ani na łatwopalnych powierzchniach (np. na łóżku, dywanie).
Unikaj ładowania baterii w temperaturach poniżej oraz powyżej .
Jeśli bateria w hulajnodze, telefonie lub elektronarzędziu jest spęczniała, gorąca podczas spoczynku lub uszkodzona mechanicznie (np. po upadku) – natychmiast zaprzestań jej używania.
Szukasz certyfikowanych gaśnic dedykowanych do zabezpieczenia urządzeń elektronicznych i baterii litowych? Sprawdź ofertę na inaratunek.pl i zabezpiecz swój dom oraz firmę przed nowymi zagrożeniami.