Klasy pożarów A, B, C, D, F – jak dobrać odpowiednią gaśnicę?

Dobór odpowiedniej gaśnicy nie powinien być przypadkowy. W przypadku pożaru liczy się nie tylko szybka reakcja, ale również zastosowanie właściwego środka gaśniczego. Inny sprzęt będzie odpowiedni do gaszenia papieru i drewna, inny do cieczy palnych, a jeszcze inny do urządzeń elektrycznych czy tłuszczów kuchennych.

Dlatego przed zakupem gaśnicy warto poznać klasy pożarów A, B, C, D i F. Informują one, z jakim rodzajem materiału palnego można mieć do czynienia i pomagają dopasować odpowiedni sprzęt przeciwpożarowy.

Czym są klasy pożarów?

Klasy pożarów to sposób klasyfikowania pożarów ze względu na rodzaj palącego się materiału. Oznaczenia literowe znajdują się między innymi na etykietach gaśnic i pozwalają określić, do jakiego rodzaju zagrożenia przeznaczony jest konkretny model.

W praktyce można spotkać następujące klasy:

• A – pożary materiałów stałych, głównie pochodzenia organicznego, podczas których powstaje żar,
• B – pożary cieczy palnych i materiałów stałych topiących się podczas spalania,
• C – pożary gazów palnych,
• D – pożary metali palnych,
• F – pożary olejów i tłuszczów kuchennych.

Znajomość klas pożarów jest bardzo ważna podczas wyboru gaśnicy do domu, firmy, magazynu, warsztatu, garażu, samochodu czy kuchni.

Klasa pożaru A – materiały stałe

Pożary klasy A dotyczą przede wszystkim materiałów stałych, których spalaniu zazwyczaj towarzyszy powstawanie żaru.

Do materiałów, które mogą powodować pożary tej klasy, należą między innymi:

• drewno,
• papier,
• karton,
• tkaniny,
• słoma,
• niektóre tworzywa sztuczne.

Tego rodzaju materiały występują praktycznie w każdym budynku. Z tego powodu możliwość gaszenia pożarów klasy A jest jednym z podstawowych kryteriów podczas wyboru wyposażenia przeciwpożarowego.

Jaka gaśnica do pożaru klasy A?

W zależności od konkretnego modelu do pożarów klasy A mogą być przeznaczone gaśnice proszkowe, pianowe lub wodne.

Nie należy jednak zakładać, że każda gaśnica danego rodzaju będzie odpowiednia. Przed zastosowaniem zawsze trzeba sprawdzić oznaczenia znajdujące się na urządzeniu oraz jego deklarowane przeznaczenie.

Klasa pożaru B – ciecze palne

Pożary klasy B obejmują ciecze palne oraz materiały stałe, które podczas spalania topią się.

Przykładami mogą być:

• benzyna,
• olej napędowy,
• rozpuszczalniki,
• alkohole,
• niektóre lakiery,
• inne ciecze palne.

Zagrożenie tego typu może występować między innymi w garażach, warsztatach, magazynach, zakładach przemysłowych oraz pomieszczeniach technicznych.

Jaka gaśnica do pożaru klasy B?

Do gaszenia pożarów klasy B mogą być przeznaczone określone gaśnice proszkowe, pianowe lub śniegowe CO₂, w zależności od ich oznaczeń i parametrów.

Dobierając gaśnicę do miejsca, w którym występują ciecze palne, należy sprawdzić, czy konkretny model posiada odpowiednią klasę skuteczności gaśniczej.

Klasa pożaru C – gazy palne

Klasa C obejmuje pożary gazów palnych. Do tej grupy zaliczają się między innymi:

• propan,
• butan,
• metan,
• gaz ziemny,
• inne gazy palne.

Pożary gazów mogą występować między innymi w instalacjach gazowych, pomieszczeniach technicznych, kotłowniach, warsztatach oraz miejscach przechowywania butli gazowych.

Jaka gaśnica do pożaru klasy C?

W przypadku pożarów gazów stosowane mogą być odpowiednio oznaczone gaśnice proszkowe. Kluczowe znaczenie ma jednak nie tylko wybór gaśnicy, ale również właściwe postępowanie z instalacją lub źródłem wycieku.

Jeżeli jest to bezpieczne, należy przede wszystkim wyeliminować źródło dopływu gazu. Samo ugaszenie płomienia bez zatrzymania wycieku może prowadzić do powstania niebezpiecznej sytuacji.

Klasa pożaru D – metale palne

Pożary klasy D dotyczą metali palnych. Jest to szczególna grupa zagrożeń, która występuje przede wszystkim w określonych procesach przemysłowych, technologicznych i laboratoryjnych.

Do metali, które w odpowiednich warunkach mogą ulegać spalaniu, należą między innymi:

• magnez,
• sód,
• potas,
• lit w określonych postaciach i warunkach,
• niektóre proszki metaliczne.

Jaka gaśnica do pożaru klasy D?

Do pożarów metali stosuje się specjalistyczne gaśnice przeznaczone do klasy D.

Nie należy zastępować ich przypadkową gaśnicą uniwersalną. Niewłaściwy środek gaśniczy może być nieskuteczny, a w określonych sytuacjach może dodatkowo zwiększyć zagrożenie.

Jeżeli w zakładzie pracy występują materiały mogące powodować pożar klasy D, dobór sprzętu powinien być wykonany z uwzględnieniem rodzaju konkretnego metalu oraz charakterystyki procesu technologicznego.

Klasa pożaru F – oleje i tłuszcze kuchenne

Klasa F dotyczy pożarów olejów i tłuszczów wykorzystywanych w urządzeniach kuchennych.

Takie zagrożenie może wystąpić między innymi w:

• restauracjach,
• barach,
• stołówkach,
• hotelach,
• kuchniach gastronomicznych,
• zakładach przetwórstwa spożywczego,
• kuchniach domowych.

Jaka gaśnica do pożaru klasy F?

Do tego rodzaju pożarów przeznaczone są odpowiednio oznaczone gaśnice do tłuszczów i olejów, wykorzystujące środki gaśnicze dostosowane do tego typu zagrożenia.

W przypadku zapalenia się oleju lub tłuszczu nie należy próbować gasić go wodą. Kontakt wody z rozgrzanym olejem może doprowadzić do gwałtownego rozprysku płonącego tłuszczu i bardzo szybkiego rozprzestrzenienia się ognia.

Klasy pożarów a rodzaje gaśnic

Znając klasy pożarów, łatwiej zrozumieć, dlaczego na rynku dostępnych jest tak wiele rodzajów gaśnic.

Gaśnice proszkowe

Gaśnice proszkowe są jednymi z najbardziej uniwersalnych urządzeń przeciwpożarowych. W zależności od zastosowanego proszku mogą być przeznaczone do kilku klas pożarów.

Często wybierane są do:

• samochodów,
• domów,
• garaży,
• warsztatów,
• magazynów,
• biur,
• obiektów przemysłowych.

Ich dużą zaletą jest szeroki zakres zastosowania. Wadą może być natomiast pozostawianie proszku na powierzchniach i urządzeniach.

Gaśnice pianowe

Gaśnice pianowe wykorzystują pianę gaśniczą, która pokrywa powierzchnię palącego się materiału i pomaga ograniczyć proces spalania.

W zależności od konkretnego modelu mogą być przeznaczone do pożarów klasy A i B.

Są interesującym rozwiązaniem w miejscach, w których występują materiały stałe oraz określone ciecze palne.

Gaśnice śniegowe CO₂

Gaśnice śniegowe, nazywane również gaśnicami CO₂, wykorzystują dwutlenek węgla.

Są często stosowane w miejscach, w których znajdują się urządzenia elektryczne i elektroniczne, ponieważ środek gaśniczy nie pozostawia osadu charakterystycznego dla proszku.

Gaśnice CO₂ mogą być szczególnie przydatne między innymi w:

• serwerowniach,
• biurach,
• pomieszczeniach technicznych,
• laboratoriach,
• pracowniach elektronicznych.

Gaśnice wodne

Gaśnice wodne wykorzystują wodę lub odpowiedni roztwór wodny i działają przede wszystkim poprzez chłodzenie palącego się materiału.

Są przeznaczone przede wszystkim do odpowiednio oznaczonych pożarów klasy A. Nie można jednak stosować wody bez sprawdzenia, czy dany rodzaj pożaru pozwala na jej bezpieczne wykorzystanie.

Jak dobrać gaśnicę do rodzaju pożaru?

Dobór gaśnicy powinien rozpocząć się od określenia zagrożeń występujących w konkretnym miejscu.

Przykładowo:

Dom lub mieszkanie
Najczęściej występują materiały stałe, urządzenia elektryczne oraz zagrożenia związane z kuchnią. W zależności od potrzeb można rozważyć odpowiednio oznaczoną gaśnicę uniwersalną oraz dodatkowe zabezpieczenie kuchni.

Biuro
Istotne są przede wszystkim materiały stałe oraz urządzenia elektryczne i elektroniczne. W takich miejscach znaczenie może mieć odpowiedni dobór gaśnicy proszkowej lub CO₂.

Garaż i warsztat
Mogą występować jednocześnie materiały stałe, ciecze palne oraz urządzenia elektryczne. Warto zwrócić uwagę na gaśnice obejmujące odpowiednie klasy pożarów.

Kuchnia i gastronomia
Szczególne znaczenie ma możliwość wystąpienia pożaru oleju lub tłuszczu, czyli klasy F.

Magazyn
Dobór gaśnicy powinien uwzględniać rodzaj przechowywanych materiałów oraz potencjalne źródła zapłonu.

Zakład przemysłowy
Wymagane może być zastosowanie kilku rodzajów gaśnic, zależnie od procesów technologicznych, materiałów oraz substancji wykorzystywanych na terenie zakładu.

Czy jedna gaśnica może służyć do kilku klas pożarów?

Tak. Wiele dostępnych na rynku gaśnic jest przeznaczonych do gaszenia więcej niż jednej klasy pożaru.

Przykładowo na oznaczeniu konkretnego modelu można znaleźć kilka klas, takich jak A, B i C. Oznacza to, że urządzenie zostało przeznaczone do określonych rodzajów pożarów należących do tych klas.

Nie oznacza to jednak, że każda gaśnica jest uniwersalna. Zawsze należy sprawdzić etykietę i parametry konkretnego urządzenia.

Jak czytać oznaczenia na gaśnicy?

Na gaśnicy znajdują się informacje pozwalające określić jej przeznaczenie. Jednym z najważniejszych elementów są symbole klas pożarów.

Przykładowe oznaczenie ABC wskazuje na przeznaczenie do odpowiednich pożarów klas A, B i C.

Oprócz klas pożaru na etykiecie mogą znajdować się informacje dotyczące:

• rodzaju środka gaśniczego,
• masy środka gaśniczego,
• skuteczności gaśniczej,
• sposobu użycia,
• warunków przechowywania,
• parametrów technicznych,
• oznaczeń i certyfikacji urządzenia.

Przed zakupem warto dokładnie zapoznać się z informacjami producenta.

Gaśnica do domu, firmy i samochodu – czy wybór jest taki sam?

Nie. Chociaż podstawowe zasady doboru są podobne, charakter zagrożeń może być zupełnie inny.

Gaśnica do samochodu powinna być przede wszystkim dopasowana do możliwości wystąpienia pożaru w pojeździe i jednocześnie łatwa do przechowywania oraz szybkiego użycia.

Gaśnica do domu powinna uwzględniać między innymi materiały stałe, urządzenia elektryczne oraz zagrożenia kuchenne.

Gaśnica do firmy powinna być dobrana do rzeczywistych zagrożeń występujących w danym obiekcie, rodzaju wyposażenia oraz przechowywanych materiałów.

W przypadku większych obiektów nie powinno się ograniczać do zakupu jednej przypadkowej gaśnicy. Konieczne jest odpowiednie zaplanowanie wyposażenia przeciwpożarowego.

Gaśnica czy koc gaśniczy?

Gaśnica i koc gaśniczy są przeznaczone do reagowania na niewielkie pożary, ale działają w inny sposób.

Gaśnica pozwala skierować środek gaśniczy na źródło ognia. Koc gaśniczy natomiast może zostać wykorzystany do przykrycia niewielkiego źródła ognia i odcięcia dopływu tlenu.

Koc gaśniczy może stanowić wartościowe uzupełnienie wyposażenia przeciwpożarowego, szczególnie w kuchni, domu, warsztacie czy miejscu pracy.

Najczęstsze błędy przy wyborze gaśnicy

Jednym z najczęstszych błędów jest wybór gaśnicy wyłącznie na podstawie jej rozmiaru lub ceny. Sama masa urządzenia nie mówi jeszcze, czy będzie ono odpowiednie do konkretnego zagrożenia.

Warto unikać przede wszystkim:

• kupowania gaśnicy bez sprawdzenia klas pożarów,
• stosowania niewłaściwego środka gaśniczego,
• zakładania, że każda gaśnica proszkowa ma takie samo przeznaczenie,
• używania wody do pożarów, przy których jest ona niewłaściwym środkiem,
• przechowywania gaśnicy w trudno dostępnym miejscu,
• ignorowania instrukcji producenta,
• pozostawiania niesprawnego lub niewłaściwie konserwowanego sprzętu.

Prawidłowo dobrana gaśnica powinna być przede wszystkim dostosowana do zagrożeń występujących w konkretnym miejscu.

Podsumowanie

Klasy pożarów A, B, C, D i F pomagają określić rodzaj materiału, który uległ zapłonowi, a tym samym dobrać właściwy sprzęt przeciwpożarowy.

Klasa A obejmuje przede wszystkim materiały stałe, klasa B – ciecze palne i materiały topiące się, klasa C – gazy palne, klasa D – metale palne, a klasa F – oleje i tłuszcze kuchenne.

Nie każda gaśnica nadaje się do każdego rodzaju pożaru. Gaśnica proszkowa, pianowa, śniegowa CO₂ oraz wodna mają różne właściwości i zastosowania. Dlatego przed zakupem należy sprawdzić oznaczenia konkretnego modelu i dopasować go do zagrożeń występujących w danym miejscu.

Dobrze dobrane gaśnice powinny być łatwo dostępne, odpowiednio rozmieszczone i gotowe do użycia. Warto również pamiętać, że gaśnica jest jednym z elementów ochrony przeciwpożarowej, a jej wybór powinien być częścią szerszego podejścia do bezpieczeństwa obiektu.

W sytuacji pożaru najważniejsze jest bezpieczeństwo ludzi. Jeżeli ognia nie można bezpiecznie ugasić przy użyciu dostępnego sprzętu, należy niezwłocznie opuścić zagrożone miejsce i wezwać odpowiednie służby.