Koc gaśniczy czy gaśnica – kiedy lepiej zastosować jedno, a kiedy drugie?

Pożar może pojawić się w domu, samochodzie, warsztacie, biurze, zakładzie przemysłowym, magazynie czy obiekcie użyteczności publicznej. W pierwszych chwilach zdarzenia kluczowe znaczenie ma szybka reakcja oraz odpowiednio dobrany sprzęt przeciwpożarowy. Dwa rozwiązania, które często znajdują się w wyposażeniu przeciwpożarowym, to koc gaśniczy oraz gaśnica.

Choć oba służą do ograniczania lub gaszenia ognia, działają w zupełnie inny sposób i sprawdzają się w innych sytuacjach. Koc gaśniczy pozwala przykryć niewielkie źródło ognia i ograniczyć dopływ tlenu, natomiast gaśnica umożliwia skierowanie środka gaśniczego bezpośrednio na miejsce pożaru.

Które rozwiązanie wybrać? Czy koc gaśniczy może zastąpić gaśnicę? Kiedy lepiej zastosować koc, a kiedy sięgnąć po gaśnicę? Odpowiedzi na te pytania pozwalają lepiej przygotować miejsce pracy, dom, garaż, samochód lub inny obiekt na sytuację awaryjną.

Koc gaśniczy – co to jest i jak działa?

Koc gaśniczy to sprzęt przeciwpożarowy wykonany z materiału odpornego na działanie wysokiej temperatury i ognia. Standardowe koce gaśnicze są najczęściej wykonane z odpowiednio przygotowanej tkaniny szklanej lub innych materiałów o właściwościach ognioodpornych.

Podstawowym zadaniem koca jest odcięcie dopływu tlenu do źródła ognia. Po przykryciu niewielkiego pożaru ogranicza się dostęp powietrza, co może doprowadzić do wygaszenia płomieni.

Na rynku dostępne są zarówno niewielkie koce przeznaczone do podstawowych zastosowań, jak i specjalistyczne rozwiązania o bardzo dużych wymiarach, przeznaczone między innymi do pojazdów, maszyn, urządzeń elektrycznych czy akumulatorów litowo-jonowych.

Standardowym przykładem jest koc gaśniczy z futerałem 120 × 180 cm, wykonany z tkaniny szklanej ECST 100, wyposażony w dwa uchwyty i zgodny z PN-EN 1869:2019.

Gaśnica – jak działa i do czego służy?

Gaśnica jest urządzeniem umożliwiającym podanie środka gaśniczego pod odpowiednim ciśnieniem. W zależności od rodzaju gaśnicy może znajdować się w niej proszek, piana, dwutlenek węgla lub inny środek przeznaczony do określonych rodzajów pożarów.

Działanie gaśnicy polega na skierowaniu strumienia środka gaśniczego na źródło ognia. W zależności od zastosowanego środka może dochodzić między innymi do odcięcia dopływu tlenu, schłodzenia materiału lub przerwania procesu spalania.

Dobór gaśnicy powinien zawsze uwzględniać rodzaj potencjalnego zagrożenia oraz klasy pożarów, do których konkretne urządzenie zostało przeznaczone.

Koc gaśniczy czy gaśnica – najważniejsza różnica

Najprościej można przyjąć, że koc gaśniczy przykrywa ogień, a gaśnica podaje środek gaśniczy na ogień.

Nie oznacza to jednak, że jedno rozwiązanie jest zawsze lepsze od drugiego.

Koc gaśniczy sprawdzi się przede wszystkim wtedy, gdy źródło ognia jest niewielkie i możliwe do całkowitego przykrycia. Gaśnica daje większą możliwość prowadzenia działania z pewnej odległości i może być wykorzystana do gaszenia większej liczby rodzajów pożarów, zależnie od zastosowanego środka.

W praktyce oba rozwiązania mogą się wzajemnie uzupełniać.

Kiedy lepiej użyć koca gaśniczego?

Koc gaśniczy jest szczególnie przydatny w przypadku niewielkiego, zlokalizowanego źródła ognia, które można bezpiecznie przykryć.

Może znaleźć zastosowanie między innymi przy:

• niewielkim pożarze przedmiotów,
• zapaleniu się materiałów znajdujących się na powierzchni,
• niewielkim pożarze w kuchni,
• zapaleniu się odzieży,
• ograniczaniu rozprzestrzeniania się ognia,
• zabezpieczaniu niewielkich urządzeń, jeśli zastosowany koc jest przeznaczony do takiego zastosowania.

Jedną z zalet koca jest brak konieczności stosowania proszku, piany czy wody. W określonych sytuacjach może mieć to znaczenie, ponieważ środek gaśniczy z gaśnicy może zabrudzić lub uszkodzić niektóre urządzenia i powierzchnie.

Kiedy lepiej zastosować gaśnicę?

Gaśnica będzie bardziej odpowiednia wtedy, gdy źródła ognia nie można bezpiecznie przykryć kocem albo gdy pożar obejmuje większy obszar.

Gaśnica pozwala na:

• podanie środka gaśniczego z pewnej odległości,
• skierowanie strumienia bezpośrednio na źródło pożaru,
• gaszenie różnych rodzajów pożarów, zależnie od typu gaśnicy,
• szybką reakcję na początkową fazę pożaru.

Szczególnie ważne jest odpowiednie dobranie rodzaju gaśnicy do zagrożenia. Inny sprzęt może być stosowany do materiałów stałych, inny do cieczy palnych, a jeszcze inne rozwiązania są przeznaczone do urządzeń elektrycznych.

Czy koc gaśniczy może zastąpić gaśnicę?

W większości przypadków koc gaśniczy nie powinien być traktowany jako zamiennik gaśnicy.

Oba produkty mają inne zastosowanie. Koc gaśniczy jest bardzo skuteczny w sytuacji, gdy można całkowicie przykryć niewielkie źródło ognia. Gaśnica natomiast pozwala na prowadzenie gaszenia za pomocą odpowiednio dobranego środka gaśniczego.

Dlatego w wielu miejscach najlepszym rozwiązaniem jest wyposażenie obiektu zarówno w gaśnice, jak i koce gaśnicze.

Takie połączenie pozwala dobrać sposób działania do konkretnego rodzaju zdarzenia.

Koc gaśniczy w kuchni

Kuchnia jest jednym z miejsc, w których może dojść do powstania niewielkiego pożaru. Źródłem zagrożenia może być między innymi olej, tłuszcz, urządzenie grzewcze lub materiał znajdujący się w pobliżu źródła ciepła.

Koc gaśniczy może być przydatnym elementem wyposażenia kuchni, szczególnie w przypadku niewielkiego pożaru, który można bezpiecznie przykryć.

Należy jednak pamiętać, że nie każdy rodzaj pożaru można gasić kocem. W przypadku płonącego oleju lub tłuszczu należy zachować szczególną ostrożność i stosować sprzęt przeznaczony do danego rodzaju zagrożenia.

Nie należy również polewać wodą płonącego oleju lub tłuszczu, ponieważ może to doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia się ognia.

Gaśnica w kuchni – kiedy będzie lepszym rozwiązaniem?

Gaśnica może być odpowiedniejszym rozwiązaniem w przypadku pożaru, którego nie można przykryć kocem albo który obejmuje większą powierzchnię.

Do kuchni można dobrać specjalistyczną gaśnicę przeznaczoną do odpowiednich klas pożarów. W przypadku urządzeń elektrycznych należy dodatkowo zwrócić uwagę na możliwość stosowania konkretnego modelu przy urządzeniach znajdujących się pod napięciem.

Przed zakupem warto sprawdzić oznaczenia znajdujące się na gaśnicy oraz informacje dotyczące jej przeznaczenia.

Koc gaśniczy czy gaśnica do domu?

W domu najlepiej sprawdza się połączenie kilku podstawowych elementów ochrony przeciwpożarowej.

Gaśnica może zostać wykorzystana do gaszenia niewielkich pożarów różnych materiałów i substancji, zgodnie z jej przeznaczeniem.

Koc gaśniczy może natomiast służyć do przykrycia niewielkiego źródła ognia.

Koc powinien być przechowywany w miejscu łatwo dostępnym, najlepiej w pobliżu potencjalnego źródła zagrożenia, ale jednocześnie w sposób umożliwiający jego szybkie zabranie.

W przypadku domu lub mieszkania dobrym rozwiązaniem może być również umieszczenie sprzętu przeciwpożarowego w miejscu, które jest znane wszystkim domownikom.

Koc gaśniczy czy gaśnica do samochodu?

Samochód powinien być wyposażony przede wszystkim w odpowiednio dobraną gaśnicę.

Koc gaśniczy może stanowić dodatkowe wyposażenie, jednak jego zastosowanie zależy od jego rodzaju i rozmiaru.

Standardowy koc o wymiarach 120 × 180 cm może być przydatny przy niewielkich źródłach ognia, ale nie jest przeznaczony do przykrywania całego samochodu.

W przypadku pojazdów elektrycznych dostępne są natomiast specjalistyczne koce o znacznie większych wymiarach. Na przykład oferta obejmuje Koc gaśniczy Fire Cloak do pojazdów elektrycznych (EV) oraz rozwiązania VLITEX przeznaczone do samochodów i SUV-ów z akumulatorami litowo-jonowymi.

Takie produkty należy traktować jako specjalistyczny sprzęt do zastosowań związanych z pożarami pojazdów, a nie jako odpowiednik standardowego koca domowego.

Koc gaśniczy do urządzeń elektrycznych

Koc gaśniczy może być również przeznaczony do gaszenia niewielkich urządzeń elektrycznych.

Przykładem jest Koc gaśniczy PREMIUM 1,5 x 1,5m VLITEX do gaszenia elektronarzędzi, laptopów, odkurzaczy, wielokrotnego użytku - 200373 + torba. Produkt wykonano z włókna szklanego z powłoką silikonową, a konstrukcja pozwala na ograniczenie dostępu tlenu do źródła ognia.

W przypadku urządzeń elektrycznych należy zawsze sprawdzić przeznaczenie konkretnego produktu i postępować zgodnie z jego instrukcją.

Specjalistyczne koce gaśnicze do pojazdów

Nie wszystkie koce gaśnicze są przeznaczone do tych samych zastosowań.

Duże koce gaśnicze mogą być wykorzystywane do przykrywania samochodów, SUV-ów, motocykli, wózków widłowych czy innych urządzeń.

W ofercie dostępne są między innymi rozwiązania VLITEX o wymiarach:

• 5 × 6 m,
• 6 × 8 m,
• 7 × 8 m,
• 8 × 10 m.

W zależności od modelu mogą być one przeznaczone do samochodów, SUV-ów, minibusów, motocykli czy wózków widłowych z akumulatorami litowo-jonowymi.

Niektóre modele wyposażone są w uchwyty, torby transportowe lub przelotki ułatwiające rozkładanie i mocowanie.

Koc gaśniczy a samochody elektryczne

Pożary pojazdów elektrycznych i baterii litowo-jonowych stanowią specyficzne zagrożenie. W przypadku uszkodzenia ogniw może dojść do gwałtownego wzrostu temperatury i rozwoju zjawiska określanego jako thermal runaway.

W takich sytuacjach standardowa gaśnica lub zwykły koc gaśniczy nie powinny być traktowane jako uniwersalne rozwiązanie problemu.

Specjalistyczne koce do pojazdów elektrycznych są projektowane przede wszystkim w celu izolowania pożaru, ograniczania rozprzestrzeniania się płomieni oraz ograniczania oddziaływania pożaru na otoczenie. Tematyka wykorzystania koców gaśniczych podczas pożarów samochodów elektrycznych i baterii litowo-jonowych została szerzej omówiona w osobnym artykule na blogu.

Kiedy nie należy używać koca gaśniczego?

Koc gaśniczy nie jest rozwiązaniem odpowiednim do każdego pożaru.

Nie należy podejmować próby przykrywania ognia, jeżeli:

• źródło pożaru jest zbyt duże,
• nie można bezpiecznie zbliżyć się do ognia,
• występuje intensywne zadymienie,
• istnieje ryzyko gwałtownego rozprzestrzenienia się płomieni,
• koc jest zbyt mały, aby całkowicie przykryć źródło ognia,
• zastosowanie koca nie jest przewidziane dla danego rodzaju zagrożenia.

W przypadku rozwiniętego pożaru najważniejsze jest bezpieczeństwo osób oraz jak najszybsze powiadomienie służb ratowniczych.

Kiedy nie należy używać gaśnicy?

Podobnie jak koc gaśniczy, gaśnica nie jest przeznaczona do samodzielnego gaszenia każdego pożaru.

Nie należy podejmować ryzyka, jeżeli ogień szybko się rozprzestrzenia, pomieszczenie jest silnie zadymione lub istnieje ryzyko wybuchu.

Gaśnica powinna być wykorzystywana przede wszystkim do niewielkiego pożaru w jego początkowej fazie, pod warunkiem że można podejść do sytuacji w sposób bezpieczny.

Jeżeli gaszenie nie przynosi efektu, należy przerwać działanie i oddalić się w bezpieczne miejsce.

Jak prawidłowo używać koca gaśniczego?

Przed użyciem koca należy ocenić sytuację i upewnić się, że jego zastosowanie będzie bezpieczne.

W przypadku niewielkiego źródła ognia koc należy rozłożyć w sposób umożliwiający przykrycie całego ogniska pożaru.

Po przykryciu nie należy gwałtownie podnosić koca, ponieważ może to spowodować ponowne pojawienie się płomieni.

Sposób wykorzystania specjalistycznych koców może być inny niż w przypadku standardowego koca domowego. Należy zawsze przestrzegać instrukcji producenta.

Jak prawidłowo używać gaśnicy?

Każdy model gaśnicy może posiadać określony sposób uruchamiania, dlatego przed zastosowaniem należy zapoznać się z instrukcją.

Ogólna zasada polega na skierowaniu strumienia środka gaśniczego na podstawę płomieni, a nie wyłącznie na ich najwyższą część.

Podczas gaszenia należy zachować bezpieczną pozycję i kontrolować rozwój pożaru. Jeżeli sytuacja staje się niebezpieczna, należy natychmiast przerwać działanie i oddalić się od źródła ognia.

Koc gaśniczy i gaśnica jako uzupełniające wyposażenie

W wielu miejscach najlepszym rozwiązaniem nie jest wybór pomiędzy kocem a gaśnicą, lecz zastosowanie obu rodzajów sprzętu przeciwpożarowego.

Koc może szybko ograniczyć niewielki pożar, który można całkowicie przykryć.

Gaśnica może natomiast umożliwić prowadzenie gaszenia z większej odległości i przy innych rodzajach pożaru.

Takie wyposażenie może być szczególnie przydatne w:

• domach i mieszkaniach,
• kuchniach,
• biurach,
• warsztatach,
• garażach,
• magazynach,
• zakładach przemysłowych,
• restauracjach,
• szkołach,
• hotelach,
• obiektach użyteczności publicznej,
• parkingach i garażach podziemnych.

Jak wybrać koc gaśniczy?

Przy wyborze koca gaśniczego należy zwrócić uwagę przede wszystkim na jego przeznaczenie oraz wymiary.

Wymiary koca

Koc powinien być wystarczająco duży, aby umożliwić bezpieczne przykrycie przewidywanego źródła ognia.

Do podstawowych zastosowań wystarczający może być standardowy koc 120 × 180 cm. W przypadku pojazdów lub większych urządzeń potrzebne są natomiast znacznie większe rozwiązania.

Materiał wykonania

Istotne znaczenie ma odporność materiału na wysoką temperaturę i działanie płomieni.

Sposób przechowywania

Koc powinien być przechowywany w sposób umożliwiający jego szybkie wyjęcie. Futerał lub torba transportowa mogą ułatwiać przechowywanie oraz ochronę produktu.

Przeznaczenie

Należy zawsze sprawdzić, czy konkretny model został przeznaczony do danego rodzaju zastosowania. Standardowy koc gaśniczy nie powinien być automatycznie traktowany jako sprzęt do gaszenia samochodów elektrycznych czy dużych akumulatorów.

Jak wybrać odpowiednią gaśnicę?

W przypadku gaśnicy najważniejsze znaczenie ma dopasowanie jej do potencjalnego rodzaju pożaru.

Należy zwrócić uwagę na:

• rodzaj środka gaśniczego,
• klasy pożarów,
• ilość środka gaśniczego,
• możliwość gaszenia urządzeń elektrycznych, jeśli jest wymagana,
• sposób użytkowania,
• oznaczenia i dokumentację,
• warunki przechowywania.

Wybór powinien wynikać z analizy zagrożeń występujących w danym miejscu, a nie wyłącznie z wielkości urządzenia.

Co wybrać – koc gaśniczy czy gaśnicę?

Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla każdej sytuacji.

Koc gaśniczy będzie dobrym rozwiązaniem, gdy:

• pożar jest niewielki,
• można bezpiecznie przykryć źródło ognia,
• nie jest potrzebny strumień środka gaśniczego,
• ważne jest ograniczenie dopływu tlenu,
• zastosowanie odpowiada przeznaczeniu konkretnego koca.

Gaśnica będzie lepszym rozwiązaniem, gdy:

• źródła ognia nie można przykryć,
• pożar obejmuje większy obszar,
• potrzebne jest gaszenie z pewnej odległości,
• rodzaj pożaru wymaga konkretnego środka gaśniczego,
• zastosowanie koca byłoby niepraktyczne lub niebezpieczne.

W wielu przypadkach najlepszym rozwiązaniem jest jednak wyposażenie miejsca zarówno w gaśnicę, jak i koc gaśniczy.

Podsumowanie

Koc gaśniczy i gaśnica to dwa różne rodzaje sprzętu przeciwpożarowego, które mogą skutecznie uzupełniać się w ochronie przeciwpożarowej.

Koc gaśniczy wykorzystuje się przede wszystkim do przykrywania niewielkich źródeł ognia i ograniczenia dopływu tlenu. Gaśnica pozwala natomiast podać odpowiednio dobrany środek gaśniczy bezpośrednio na źródło pożaru.

Wybór powinien zawsze uwzględniać rodzaj zagrożenia, wielkość potencjalnego pożaru oraz warunki, w których sprzęt będzie wykorzystywany.

Do domu, biura, warsztatu czy kuchni przydatne mogą być zarówno standardowe koce gaśnicze, jak i odpowiednio dobrane gaśnice. W przypadku samochodów, szczególnie pojazdów elektrycznych, dostępne są natomiast specjalistyczne rozwiązania o znacznie większych wymiarach i określonym przeznaczeniu.

Najważniejsze pozostaje bezpieczeństwo. Zarówno koc gaśniczy, jak i gaśnica powinny być wykorzystywane wyłącznie wtedy, gdy można podjąć działanie bez narażania zdrowia i życia. W przypadku rozwiniętego lub szybko rozprzestrzeniającego się pożaru należy przede wszystkim opuścić zagrożone miejsce i wezwać odpowiednie służby ratownicze.