Krzesło ewakuacyjne w budynku użyteczności publicznej – wymogi, obsługa i zasady wyboru

Dlaczego krzesło ewakuacyjne jest ważnym elementem bezpieczeństwa?

Ewakuacja budynku użyteczności publicznej powinna uwzględniać możliwość bezpiecznego opuszczenia obiektu przez wszystkie osoby znajdujące się w jego wnętrzu. Szczególnego znaczenia nabiera to w przypadku osób z ograniczoną mobilnością, osób poruszających się na wózkach, seniorów, osób czasowo unieruchomionych oraz osób, które podczas sytuacji zagrożenia nie są w stanie samodzielnie pokonać schodów.

Przepisy dotyczące dostępności budynków wskazują na konieczność zapewnienia osobom ze szczególnymi potrzebami możliwości ewakuacji lub uratowania ich w inny sposób.

Jednym z praktycznych rozwiązań stosowanych w obiektach wielokondygnacyjnych jest krzesło ewakuacyjne. Umożliwia ono transport osoby po schodach bez konieczności przenoszenia jej na rękach.

Krzesło ewakuacyjne może stanowić istotne uzupełnienie procedur bezpieczeństwa w takich miejscach jak:

• szkoły i przedszkola,
• urzędy,
• szpitale i placówki medyczne,
• domy opieki,
• hotele,
• biurowce,
• galerie handlowe,
• obiekty sportowe,
• dworce,
• uczelnie,
• zakłady pracy,
• budynki administracji publicznej.

Czy krzesło ewakuacyjne jest obowiązkowe?

To jedno z najczęściej pojawiających się pytań podczas wyposażania budynku w sprzęt ewakuacyjny.

Nie można przyjąć, że każdy budynek użyteczności publicznej musi posiadać konkretnie krzesło ewakuacyjne. Przepisy koncentrują się przede wszystkim na zapewnieniu odpowiednich warunków ewakuacji oraz możliwości uratowania osób ze szczególnymi potrzebami.

Warunki techniczne wymagają zapewnienia możliwości ewakuacji z pomieszczeń do bezpiecznego miejsca na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej.

W praktyce sposób realizacji tego obowiązku powinien wynikać z charakterystyki konkretnego obiektu, jego układu komunikacyjnego, liczby kondygnacji, liczby użytkowników oraz przeprowadzonej oceny zagrożeń.

Krzesło ewakuacyjne może być więc jednym ze środków technicznych wspierających realizację procedur ewakuacyjnych, ale jego dobór powinien być częścią szerszego systemu bezpieczeństwa.

Kiedy warto zastosować krzesło do ewakuacji?

Krzesło ewakuacyjne szczególnie dobrze sprawdza się w budynkach, w których występują schody i jednocześnie mogą przebywać osoby mające trudności z samodzielnym przemieszczaniem się.

Budynki wielokondygnacyjne

W przypadku ewakuacji z wyższych kondygnacji schody mogą stanowić poważną przeszkodę dla osoby korzystającej z wózka inwalidzkiego lub mającej ograniczoną możliwość chodzenia.

Krzesło schodowe pozwala przetransportować taką osobę w kontrolowany sposób, bez konieczności jej podnoszenia.

Placówki medyczne i opiekuńcze

Szpitale, przychodnie, domy pomocy społecznej czy inne placówki opieki mogą wymagać szczególnych procedur ewakuacji ze względu na obecność osób o ograniczonej samodzielności.

W takich miejscach sprzęt ewakuacyjny powinien być dopasowany zarówno do użytkowników, jak i do układu budynku.

Szkoły i placówki edukacyjne

W szkołach i innych placówkach oświatowych należy uwzględnić również możliwość ewakuacji uczniów ze szczególnymi potrzebami.

Wyposażenie w krzesło ewakuacyjne może ułatwić realizację procedury w sytuacji, gdy konieczne jest opuszczenie kondygnacji po schodach.

Jak działa krzesło ewakuacyjne?

Krzesło ewakuacyjne jest konstrukcją umożliwiającą posadzenie osoby na specjalnym siedzisku, zabezpieczenie jej pasami, a następnie przemieszczenie po schodach przez przeszkolonego operatora.

W zależności od modelu transport może odbywać się z wykorzystaniem:

• płóz,
• gąsienic,
• specjalnych prowadnic,
• kół transportowych,
• systemów hamujących.

Konstrukcja krzesła powinna umożliwiać operatorowi zachowanie kontroli nad prędkością przemieszczania się i pozycją osoby transportowanej.

Jak wybrać krzesło ewakuacyjne?

Wybór odpowiedniego modelu nie powinien ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia maksymalnego udźwigu.

Maksymalne obciążenie

Pierwszym parametrem jest maksymalna masa transportowanej osoby.

Warto pozostawić odpowiedni zapas względem maksymalnego obciążenia urządzenia. Jeżeli w danym obiekcie mogą przebywać osoby o większej masie ciała, należy wybrać model o odpowiednio wysokiej nośności.

Masa własna krzesła

Krzesło ewakuacyjne powinno być wystarczająco lekkie, aby operator mógł sprawnie przygotować je do użycia.

Jednocześnie niska masa nie powinna oznaczać kompromisu w zakresie stabilności i trwałości konstrukcji.

Rodzaj schodów

To jeden z najważniejszych elementów wyboru.

Przed zakupem należy sprawdzić:

• szerokość klatek schodowych,
• rodzaj schodów,
• wysokość stopni,
• szerokość spoczników,
• obecność zakrętów,
• możliwość manewrowania,
• występowanie poręczy,
• dostępność przestrzeni przy wejściu na schody.

Nie każde krzesło ewakuacyjne będzie równie dobrze sprawdzało się na wszystkich typach klatek schodowych.

System transportowy

Modele wyposażone w płozy lub specjalne prowadnice mogą być przeznaczone do kontrolowanego zsuwania po schodach.

Inne rozwiązania wykorzystują system gąsienicowy, który pozwala na bardziej płynne przemieszczanie.

Wybór powinien być uzależniony od specyfiki budynku i procedur ewakuacyjnych.

Pasy bezpieczeństwa – dlaczego są tak ważne?

Osoba transportowana na krześle ewakuacyjnym powinna być odpowiednio zabezpieczona.

Pasy powinny stabilizować:

• tułów,
• biodra,
• w zależności od konstrukcji również nogi.

System mocowania powinien być łatwy i szybki w obsłudze, ponieważ podczas ewakuacji liczy się czas.

Przed zakupem warto sprawdzić, czy pasy można łatwo regulować oraz czy ich konstrukcja pozwala na bezpieczne unieruchomienie osoby o różnej budowie ciała.

Jak obsługiwać krzesło ewakuacyjne?

Samo posiadanie sprzętu nie gwarantuje prawidłowej ewakuacji.

1. Przygotowanie urządzenia

Krzesło należy wyjąć z miejsca przechowywania i rozłożyć zgodnie z instrukcją producenta.

Operator powinien sprawdzić stan techniczny urządzenia przed rozpoczęciem transportu.

2. Posadzenie osoby

Osobę należy umieścić na siedzisku i odpowiednio ustabilizować.

Nie należy rozpoczynać transportu, dopóki wszystkie wymagane pasy nie zostaną prawidłowo zapięte.

3. Przygotowanie do wejścia na schody

Operator powinien ustawić krzesło zgodnie z instrukcją konkretnego modelu.

W zależności od konstrukcji konieczne może być odpowiednie ustawienie kół, płóz lub systemu gąsienicowego.

4. Transport po schodach

Zjazd powinien odbywać się spokojnie i w sposób kontrolowany.

Operator powinien przez cały czas zachowywać kontrolę nad krzesłem i obserwować tor przemieszczania.

5. Zakończenie transportu

Po dotarciu na bezpieczny poziom należy ustawić krzesło w stabilnej pozycji, odblokować odpowiednie elementy transportowe i dopiero wtedy przygotować osobę do opuszczenia urządzenia.

Kto powinien obsługiwać krzesło ewakuacyjne?

Krzesło ewakuacyjne powinno być obsługiwane przez osoby przeszkolone z zasad jego użytkowania.

Szkolenie powinno obejmować między innymi:

• przygotowanie krzesła,
• prawidłowe posadzenie osoby,
• zapinanie pasów,
• składanie i rozkładanie urządzenia,
• transport po schodach,
• pokonywanie spoczników,
• zasady komunikacji między operatorami,
• sytuacje awaryjne.

Warto przeprowadzać regularne ćwiczenia praktyczne. Samo zapoznanie pracownika z instrukcją obsługi może być niewystarczające.

Gdzie przechowywać krzesło ewakuacyjne?

Miejsce przechowywania ma ogromne znaczenie.

Krzesło powinno być umieszczone w miejscu:

• łatwo dostępnym,
• odpowiednio oznakowanym,
• znajdującym się w pobliżu potencjalnej drogi ewakuacji,
• znanym pracownikom odpowiedzialnym za ewakuację.

Nie należy przechowywać go w zamkniętym pomieszczeniu, do którego dostęp w sytuacji zagrożenia może być utrudniony.

Sprzęt nie powinien również blokować drogi ewakuacyjnej.

Krzesło ewakuacyjne a droga ewakuacyjna

Samo krzesło nie może zastępować prawidłowo zaprojektowanej drogi ewakuacyjnej.

Przepisy techniczno-budowlane określają wymagania dotyczące dróg ewakuacyjnych, przejść i wyjść z budynków.

Dlatego przed zakupem sprzętu należy przeanalizować cały proces:

pomieszczenie → droga ewakuacyjna → klatka schodowa → wyjście → bezpieczne miejsce.

Dopiero na tej podstawie można określić, jakie urządzenie będzie najbardziej odpowiednie.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie krzesła ewakuacyjnego?

Przy wyborze warto przygotować krótką listę kontrolną:

• maksymalne obciążenie,
• masa urządzenia,
• wymiary po złożeniu,
• wymiary po rozłożeniu,
• rodzaj systemu transportowego,
• możliwość transportu po schodach,
• liczba i rodzaj pasów,
• stabilność konstrukcji,
• łatwość obsługi,
• sposób przechowywania,
• dostępność części zamiennych,
• możliwość serwisowania,
• instrukcja obsługi w języku polskim,
• możliwość przeprowadzenia szkolenia,
• gwarancja producenta.

W przypadku obiektów publicznych szczególnie ważne jest również sprawdzenie, czy parametry konkretnego modelu odpowiadają rzeczywistym warunkom występującym w budynku.

Jak przygotować procedurę ewakuacji z wykorzystaniem krzesła?

Zakup sprzętu powinien być dopiero początkiem.

Procedura powinna określać:

1. kto odpowiada za ewakuację,
2. kto jest przeszkolony do obsługi krzesła,
3. gdzie znajduje się sprzęt,
4. jak dotrzeć do osoby wymagającej pomocy,
5. którą drogą ewakuować osobę,
6. gdzie znajduje się bezpieczne miejsce,
7. kto zabezpiecza pozostałych użytkowników budynku,
8. jak postępować w przypadku zablokowania podstawowej drogi ewakuacyjnej.

Warto również uwzględnić osoby, które mogą potrzebować pomocy w sposób stały lub czasowy.

Regularne ćwiczenia z użyciem krzesła ewakuacyjnego

Najlepszy sprzęt ewakuacyjny będzie nieskuteczny, jeżeli pracownicy nie będą wiedzieli, jak go wykorzystać.

Ćwiczenia powinny odbywać się w warunkach możliwie zbliżonych do rzeczywistych. Należy przećwiczyć między innymi:

• dotarcie do miejsca przechowywania krzesła,
• przygotowanie urządzenia,
• posadzenie osoby,
• zapięcie pasów,
• transport po schodach,
• pokonywanie spoczników,
• przekazanie osoby w bezpiecznym miejscu.

Po ćwiczeniach warto przeanalizować problemy i w razie potrzeby zmodyfikować procedury.

Krzesło ewakuacyjne dla osób ze szczególnymi potrzebami

Dostępność budynku nie kończy się na zapewnieniu możliwości wejścia do obiektu.

Ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami wskazuje również na obowiązek zapewnienia takim osobom możliwości ewakuacji lub uratowania ich w inny sposób.

Dlatego projektując system bezpieczeństwa w budynku, warto spojrzeć na ewakuację z perspektywy różnych użytkowników:

• osób poruszających się na wózkach,
• osób z ograniczoną mobilnością,
• seniorów,
• osób po urazach,
• osób czasowo niezdolnych do samodzielnego chodzenia,
• osób z innymi szczególnymi potrzebami.

Właściwie dobrane krzesło do ewakuacji może być jednym z elementów rozwiązania tego problemu.

Krzesło ewakuacyjne – najważniejsze kryteria wyboru

Przed zakupem warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

Czy urządzenie umożliwia bezpieczny transport po schodach?

Czy jego maksymalne obciążenie odpowiada potrzebom obiektu?

Czy pracownicy potrafią je obsługiwać?

Czy można szybko dotrzeć do miejsca jego przechowywania?

Czy konstrukcja odpowiada warunkom występującym na klatce schodowej?

Czy zapewniono regularne szkolenia i ćwiczenia?

Czy urządzenie jest objęte odpowiednią dokumentacją i wsparciem serwisowym?

Odpowiedzi na te pytania pozwalają znacznie lepiej ocenić, czy dany model będzie właściwym rozwiązaniem dla konkretnego budynku.

Krzesło ewakuacyjne w budynku użyteczności publicznej – podsumowanie

Krzesło ewakuacyjne jest praktycznym rozwiązaniem wspierającym ewakuację osób, które nie mogą samodzielnie pokonać schodów. Szczególne znaczenie ma w budynkach wielokondygnacyjnych, w których przebywają osoby ze szczególnymi potrzebami.

Przepisy wymagają zapewnienia możliwości ewakuacji lub uratowania osób ze szczególnymi potrzebami, ale nie oznacza to automatycznie obowiązku wyposażenia każdego obiektu w konkretny typ krzesła ewakuacyjnego. Sposób realizacji tego wymagania powinien być dobrany do charakterystyki budynku i przyjętych procedur bezpieczeństwa.

Najważniejsze przy wyborze są nośność, masa, konstrukcja, system zjazdu po schodach, pasy bezpieczeństwa, kompatybilność z warunkami budynku oraz łatwość obsługi. Równie ważne jak sam zakup są szkolenia pracowników, regularne ćwiczenia i odpowiednie miejsce przechowywania sprzętu.

Warto pamiętać, że krzesło ewakuacyjne nie zastępuje sprawnej organizacji ewakuacji. Powinno być elementem kompleksowego systemu bezpieczeństwa obejmującego drogi ewakuacyjne, oznakowanie, procedury, szkolenia oraz rozwiązania przeznaczone dla osób ze szczególnymi potrzebami.