Sprzęt ewakuacyjny dla firm i instytucji – w co musisz wyposażyć swój obiekt?

Sprzęt ewakuacyjny powinien być ważnym elementem systemu bezpieczeństwa każdego obiektu, w którym przebywają pracownicy, klienci, uczniowie, pacjenci, goście lub osoby wymagające dodatkowej pomocy. W przypadku pożaru, zadymienia, awarii technicznej lub innego zagrożenia nie każda osoba będzie w stanie samodzielnie opuścić budynku.

Szczególnego znaczenia nabiera możliwość sprawnego ewakuowania osób z ograniczoną mobilnością, osób starszych, osób poruszających się na wózkach, osób po urazach oraz osób, które wymagają transportu w pozycji leżącej.

Właściwy dobór sprzętu do ewakuacji, odpowiednie rozmieszczenie wyposażenia oraz przeszkolenie pracowników pozwalają stworzyć spójny system przygotowania obiektu na sytuacje awaryjne.

Dlaczego sprzęt ewakuacyjny jest tak ważny?

Ewakuacja budynku kojarzy się przede wszystkim z oznakowanymi wyjściami, drogami ewakuacyjnymi i instrukcją bezpieczeństwa. To jednak tylko część całego systemu.

W sytuacji zagrożenia może okazać się, że jedna z osób przebywających w budynku:

• nie może samodzielnie chodzić,
• korzysta z wózka inwalidzkiego,
• porusza się przy pomocy kul lub balkonika,
• jest osobą starszą,
• doznała urazu,
• znajduje się w pozycji leżącej,
• jest nieprzytomna,
• wymaga pomocy drugiej osoby podczas pokonywania schodów.

W takim przypadku samo wskazanie wyjścia ewakuacyjnego nie rozwiązuje problemu.

Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku powinien uwzględnić w organizacji bezpieczeństwa również potrzeby osób, które nie mogą samodzielnie opuścić obiektu. Dlatego coraz większą rolę odgrywają krzesła ewakuacyjne, materace ewakuacyjne, nosze oraz inne urządzenia umożliwiające transport osób wymagających pomocy.

Jak dobrać sprzęt ewakuacyjny do obiektu?

Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw sprzętu, który będzie odpowiedni dla każdego przedsiębiorstwa czy instytucji.

Innych rozwiązań może wymagać małe biuro, inaczej powinien zostać wyposażony wielokondygnacyjny biurowiec, hotel, szkoła, urząd, zakład produkcyjny, szpital czy dom opieki.

Przed zakupem warto przeanalizować kilka podstawowych kwestii.

Liczba kondygnacji

Im więcej kondygnacji ma budynek, tym większego znaczenia nabiera możliwość transportu osób po schodach.

W przypadku osób, które nie mogą samodzielnie korzystać ze schodów, przydatne mogą być krzesła ewakuacyjne wyposażone w rozwiązania ułatwiające przemieszczanie po stopniach.

Liczba osób przebywających w obiekcie

Pod uwagę należy brać nie tylko liczbę pracowników. W przypadku hotelu będą to również goście, w szkole uczniowie, w urzędzie interesanci, a w obiekcie handlowym klienci.

Mobilność użytkowników

Należy ustalić, czy w obiekcie mogą znajdować się osoby wymagające:

• transportu w pozycji siedzącej,
• transportu w pozycji leżącej,
• przeniesienia z łóżka,
• pomocy podczas pokonywania schodów.

Układ budynku

Szerokość drzwi, korytarzy i klatek schodowych może mieć bezpośredni wpływ na możliwość zastosowania konkretnego urządzenia.

Przed zakupem warto więc sprawdzić rzeczywiste wymiary dróg komunikacyjnych i ewakuacyjnych.

Krzesło ewakuacyjne – podstawowe wyposażenie budynku wielokondygnacyjnego

Krzesło ewakuacyjne jest jednym z najważniejszych urządzeń przeznaczonych do transportu osób, które nie mogą samodzielnie pokonać schodów.

W zależności od konstrukcji może umożliwiać transport osoby w pozycji siedzącej po schodach, korytarzach i innych powierzchniach.

Krzesła ewakuacyjne znajdują zastosowanie między innymi w:

• biurowcach,
• hotelach,
• szkołach,
• uczelniach,
• urzędach,
• placówkach medycznych,
• domach opieki,
• zakładach produkcyjnych,
• obiektach sportowych,
• budynkach użyteczności publicznej.

Jakie cechy powinno mieć dobre krzesło ewakuacyjne?

Przy wyborze należy zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• maksymalny udźwig,
• masę własną,
• szerokość urządzenia,
• system zabezpieczenia osoby,
• liczbę pasów,
• rodzaj systemu transportowego,
• sposób pokonywania schodów,
• liczbę operatorów potrzebnych do obsługi,
• wymiary po złożeniu,
• łatwość przechowywania.

Nie należy wybierać urządzenia wyłącznie na podstawie maksymalnego udźwigu. Równie ważne jest dopasowanie konstrukcji do rzeczywistego układu klatki schodowej.

Materac ewakuacyjny – transport osoby w pozycji leżącej

Nie każda osoba może zostać bezpiecznie przetransportowana na krześle ewakuacyjnym. W przypadku osoby leżącej, nieprzytomnej lub wymagającej transportu w pozycji poziomej zastosowanie może znaleźć materac ewakuacyjny.

Materac ewakuacyjny umożliwia zabezpieczenie osoby transportowanej i jej przemieszczanie w pozycji leżącej. W zależności od modelu może być przystosowany do transportu po podłodze, korytarzach czy schodach.

Dla kogo przeznaczony jest materac ewakuacyjny?

Materac ewakuacyjny może być szczególnie przydatny podczas ewakuacji:

• pacjentów,
• osób leżących,
• osób nieprzytomnych,
• osób o bardzo ograniczonej mobilności,
• osób, których nie można bezpiecznie posadzić,
• osób przebywających w placówkach medycznych,
• osób przebywających w domach opieki.

W przypadku osób przebywających na wyższych kondygnacjach odpowiednio dobrany sprzęt ewakuacyjny może ułatwić bezpieczne przemieszczanie osoby poza strefę zagrożenia.

Nosze ewakuacyjne i transportowe

Kolejnym elementem wyposażenia mogą być nosze ewakuacyjne oraz nosze transportowe.

Nosze umożliwiają transport osoby w pozycji leżącej i mogą być wykorzystywane zarówno podczas ewakuacji, jak i w działaniach ratowniczych.

W zależności od modelu dostępne są między innymi:

• nosze płachtowe,
• nosze składane,
• nosze koszowe,
• nosze podbierakowe,
• nosze terenowe,
• nosze z kołami,
• nosze przeznaczone do transportu w trudnym terenie.

Dobór powinien uwzględniać przede wszystkim masę urządzenia, udźwig, możliwość składania, liczbę uchwytów oraz sposób transportowania osoby.

Sprzęt ewakuacyjny dla osób z niepełnosprawnościami

Bezpieczna ewakuacja powinna uwzględniać również osoby ze szczególnymi potrzebami.

W praktyce może to oznaczać konieczność zastosowania kilku różnych rozwiązań. Osoba poruszająca się na wózku może wymagać innego sposobu transportu niż osoba leżąca.

Dlatego przy projektowaniu systemu bezpieczeństwa warto uwzględnić indywidualne potrzeby użytkowników budynku oraz różne scenariusze ewakuacji.

Można wyróżnić dwa podstawowe scenariusze:

Ewakuacja osoby w pozycji siedzącej

W tym przypadku zastosowanie może znaleźć krzesło ewakuacyjne. Urządzenie umożliwia transport osoby siedzącej, w tym przemieszczanie po schodach w zależności od zastosowanego rozwiązania konstrukcyjnego.

Ewakuacja osoby w pozycji leżącej

W takim przypadku odpowiednim rozwiązaniem może być materac ewakuacyjny lub odpowiednio dobrane nosze.

Gdzie przechowywać sprzęt ewakuacyjny?

Samo posiadanie sprzętu nie gwarantuje bezpieczeństwa.

Krzesło ewakuacyjne, materac czy nosze muszą być dostępne wtedy, gdy są potrzebne.

Miejsce przechowywania powinno być:

• łatwo dostępne,
• odpowiednio oznakowane,
• znane pracownikom,
• wolne od przeszkód,
• możliwie blisko drogi ewakuacyjnej.

W przypadku większych obiektów warto przeanalizować rozmieszczenie wyposażenia na poszczególnych kondygnacjach.

Szczególnie ważne jest zapewnienie dostępu do sprzętu w pobliżu klatek schodowych, które mogą być wykorzystywane podczas ewakuacji osób wymagających pomocy.

Oznakowanie sprzętu ewakuacyjnego

W sytuacji zagrożenia nie ma czasu na poszukiwanie wyposażenia.

Miejsce przechowywania powinno być jednoznacznie oznaczone. Dotyczy to przede wszystkim:

• krzeseł ewakuacyjnych,
• materacy ewakuacyjnych,
• noszy,
• apteczek,
• AED.

Oznakowanie powinno być czytelne i widoczne dla osób odpowiedzialnych za ewakuację.

W większych obiektach warto również uwzględnić lokalizację sprzętu w dokumentacji oraz procedurach bezpieczeństwa.

Apteczka jako element bezpieczeństwa obiektu

System ewakuacyjny powinien być uzupełniony o odpowiednio wyposażone apteczki pierwszej pomocy.

Podczas ewakuacji może dojść do urazów, skaleczeń, krwawień lub innych zdarzeń wymagających udzielenia pierwszej pomocy.

Apteczka powinna znajdować się w miejscu łatwo dostępnym dla pracowników, a jej wyposażenie powinno być dostosowane do charakteru obiektu.

W zakładzie produkcyjnym potrzeby mogą być inne niż w biurze, szkole czy hotelu.

AED w firmie i instytucji

Warto również rozważyć wyposażenie obiektu w defibrylator AED.

AED nie służy bezpośrednio do ewakuacji, ale jest ważnym elementem systemu bezpieczeństwa i pierwszej pomocy.

Szczególnie uzasadnione może być jego zastosowanie w miejscach, w których jednocześnie przebywa duża liczba osób.

Dotyczy to między innymi:

• biurowców,
• zakładów pracy,
• szkół,
• uczelni,
• hoteli,
• obiektów sportowych,
• galerii handlowych,
• urzędów,
• zakładów produkcyjnych.

Ważne jest odpowiednie oznakowanie AED, zapewnienie łatwego dostępu oraz regularna kontrola gotowości urządzenia.

Czy winda może zastąpić sprzęt ewakuacyjny?

Nie należy budować procedury ewakuacji osób o ograniczonej mobilności wyłącznie w oparciu o standardową windę.

W przypadku pożaru lub innego zagrożenia korzystanie z windy może być niemożliwe lub niedopuszczalne.

Dlatego w budynkach wielokondygnacyjnych należy przewidzieć rozwiązania umożliwiające transport osób także wtedy, gdy konieczne jest wykorzystanie schodów.

W zależności od sytuacji mogą być stosowane:

• krzesła ewakuacyjne,
• materace ewakuacyjne,
• nosze,
• inne urządzenia przeznaczone do transportu osób.

Szkolenie pracowników z obsługi sprzętu

Dobry sprzęt ewakuacyjny nie wystarczy, jeśli pracownicy nie wiedzą, jak go wykorzystać.

Szkolenie powinno obejmować przede wszystkim:

• lokalizację sprzętu,
• sposób jego przechowywania,
• przygotowanie do użycia,
• zabezpieczenie osoby transportowanej,
• zasady transportu,
• zasady pokonywania schodów,
• komunikację między osobami uczestniczącymi w ewakuacji.

Dlaczego warto prowadzić ćwiczenia praktyczne?

Instrukcja obsługi pozwala poznać podstawowe zasady, ale dopiero ćwiczenia pokazują, czy wybrane urządzenie rzeczywiście sprawdza się w konkretnym budynku.

Podczas ćwiczeń można sprawdzić:

• czy krzesło mieści się na klatce schodowej,
• czy drzwi nie są zbyt wąskie,
• czy sprzęt jest łatwo dostępny,
• ilu pracowników potrzebuje obsługi,
• czy lokalizacja urządzenia jest właściwa,
• czy pracownicy potrafią sprawnie przygotować sprzęt.

Regularne ćwiczenia pozwalają również wykryć problemy organizacyjne, które mogą być trudne do zauważenia podczas samego planowania ewakuacji.

Jak wyposażyć biurowiec?

W biurowcu szczególną uwagę należy zwrócić na osoby, które podczas ewakuacji mogą nie być w stanie samodzielnie skorzystać ze schodów.

Podstawowe wyposażenie może obejmować:

• krzesła ewakuacyjne,
• materace ewakuacyjne,
• nosze,
• apteczki,
• AED.

W większych budynkach należy przeanalizować rozmieszczenie sprzętu na poszczególnych kondygnacjach.

Jak wyposażyć hotel?

Hotel jest obiektem, w którym użytkownicy często nie znają układu budynku.

Podczas planowania bezpieczeństwa należy uwzględnić możliwość ewakuacji gości o różnej sprawności.

Szczególnie istotne mogą być:

• krzesła ewakuacyjne,
• materace ewakuacyjne,
• nosze,
• apteczki,
• AED.

Personel hotelu powinien znać lokalizację sprzętu oraz zasady jego wykorzystania.

Jak wyposażyć szkołę i przedszkole?

W szkołach i przedszkolach procedury ewakuacyjne muszą uwzględniać dużą liczbę dzieci oraz konieczność sprawnego działania nauczycieli i opiekunów.

Warto zadbać o:

• odpowiednio wyposażone apteczki,
• AED,
• sprzęt ewakuacyjny,
• oznakowanie,
• instrukcje,
• regularne ćwiczenia.

W przypadku osób wymagających pomocy należy wcześniej ustalić sposób ich bezpiecznego przemieszczenia.

Jak wyposażyć zakład produkcyjny?

Zakład produkcyjny może charakteryzować się dużą powierzchnią, wieloma ciągami komunikacyjnymi, hałasem, maszynami oraz zwiększonym ryzykiem wystąpienia określonych zdarzeń.

Dobierając sprzęt ewakuacyjny, warto uwzględnić:

• liczbę pracowników,
• liczbę zmian,
• powierzchnię zakładu,
• liczbę kondygnacji,
• długość dróg ewakuacyjnych,
• liczbę klatek schodowych,
• obecność osób o ograniczonej mobilności.

W większych zakładach zasadne może być utworzenie kilku niezależnych punktów wyposażenia ratunkowego.

Jak wyposażyć placówkę medyczną i dom opieki?

Placówki medyczne i opiekuńcze wymagają szczególnego podejścia ze względu na możliwość przebywania w nich osób całkowicie zależnych od pomocy personelu.

W takim przypadku mogą być potrzebne jednocześnie:

• krzesła ewakuacyjne,
• materace ewakuacyjne,
• nosze,
• maty ewakuacyjne,
• apteczki,
• AED.

W przypadku pacjentów leżących szczególnie istotne jest zapewnienie możliwości transportu w pozycji leżącej.

Najczęstsze błędy przy wyborze sprzętu ewakuacyjnego

Wybór sprzętu bez sprawdzenia wymiarów

Urządzenie powinno być sprawdzone pod kątem rzeczywistych warunków w budynku.

Krzesło ewakuacyjne musi być dopasowane między innymi do szerokości klatki schodowej, drzwi i korytarzy.

Brak określenia osób wymagających pomocy

Przed zakupem warto ustalić, kto może potrzebować pomocy podczas ewakuacji.

Innego rozwiązania może wymagać osoba poruszająca się na wózku, a innego osoba leżąca.

Przechowywanie sprzętu w nieodpowiednim miejscu

Urządzenie powinno znajdować się w miejscu łatwo dostępnym dla osób odpowiedzialnych za ewakuację.

Nie powinno być zasłonięte przez meble, kartony, sprzęt biurowy czy inne przedmioty.

Brak szkoleń

Pracownicy powinni znać sposób wykorzystania urządzeń jeszcze przed wystąpieniem sytuacji awaryjnej.

Brak praktycznych ćwiczeń

Dopiero ćwiczenia pozwalają zweryfikować, czy przyjęte rozwiązanie sprawdza się w rzeczywistych warunkach.

Sprzęt ewakuacyjny – praktyczna checklista dla firmy

Przygotowując obiekt, warto sprawdzić:

•  Czy określono osoby, które mogą wymagać pomocy?
•  Czy przeanalizowano wszystkie kondygnacje?
•  Czy sprawdzono szerokość drzwi i klatek schodowych?
•  Czy wybrano odpowiednie krzesła ewakuacyjne?
•  Czy w razie potrzeby dostępne są materace ewakuacyjne?
•  Czy obiekt posiada odpowiednie nosze?
•  Czy sprzęt znajduje się w łatwo dostępnym miejscu?
•  Czy miejsce przechowywania jest odpowiednio oznakowane?
•  Czy pracownicy wiedzą, gdzie znajduje się sprzęt?
•  Czy personel został przeszkolony?
•  Czy przeprowadzane są ćwiczenia?
•  Czy apteczki są odpowiednio rozmieszczone?
•  Czy w obiekcie znajduje się AED?
•  Czy wyposażenie jest regularnie kontrolowane?

Sprzęt ewakuacyjny a bezpieczeństwo pracowników

Odpowiednio dobrany sprzęt ewakuacyjny dla firmy zwiększa możliwości reagowania w sytuacjach, w których standardowa ewakuacja nie jest wystarczająca.

Szczególne znaczenie ma przygotowanie procedur dla osób, które nie mogą samodzielnie opuścić budynku. Właściwie dobrane krzesło ewakuacyjne, materac ewakuacyjny czy nosze mogą ułatwić personelowi realizację przyjętego planu ewakuacji.

Nie należy jednak traktować sprzętu jako zamiennika odpowiedniej organizacji bezpieczeństwa. Urządzenia powinny być elementem większego systemu obejmującego procedury, oznakowanie, szkolenia, ćwiczenia oraz odpowiedzialność konkretnych osób.

Podsumowanie

Sprzęt ewakuacyjny dla firm i instytucji powinien być dobierany na podstawie rzeczywistych potrzeb obiektu, a nie wyłącznie według ogólnego schematu.

W budynkach wielokondygnacyjnych szczególnie ważne mogą być krzesła ewakuacyjne, które umożliwiają transport osób w pozycji siedzącej. W przypadku osób wymagających pozycji leżącej zastosowanie mogą znaleźć materace ewakuacyjne oraz nosze.

Uzupełnieniem systemu powinny być odpowiednio rozmieszczone apteczki pierwszej pomocy oraz, zależnie od charakteru obiektu, defibrylatory AED.

Najważniejsze jest jednak połączenie wyposażenia z właściwą organizacją ewakuacji. Sprzęt powinien być dostępny, oznakowany i dopasowany do warunków budynku, a pracownicy powinni znać jego lokalizację oraz zasady obsługi.

Odpowiednio przygotowany system pozwala uwzględnić nie tylko ewakuację osób sprawnych ruchowo, ale również tych, które w sytuacji zagrożenia potrzebują dodatkowej pomocy. Dzięki temu bezpieczeństwo ewakuacyjne obiektu może zostać zaplanowane w sposób bardziej kompleksowy i dostosowany do rzeczywistych potrzeb jego użytkowników.